Hujah Apologetik Islam yang Mengaitkan Kerajaan Tuhan oleh Nabi Isa dan Pemerintahan Seribu Tahun dalam Kitab Wahyu dengan Islam

📌 Dalam kalangan sarjana dan ahli teologi arus perdana, sama ada Kristian, Yahudi atau Islam, tidak terdapat pandangan yang diterima secara meluas bahawa Kerajaan Tuhan yang diumumkan oleh Nabi Isa dalam kitab-kitab Injil, atau pemerintahan seribu tahun yang disebut dalam Kitab Wahyu, merujuk kepada penyebaran Islam di Timur Tengah.

Bagaimanapun, terdapat beberapa hujah apologetik Islam moden, serta sebilangan kecil tafsiran Kristian di luar arus perdana, yang mengemukakan pandangan sedemikian.

Hujah ini biasanya dibina dengan mentafsir semula kerajaan kelima dalam Kitab Daniel, ajaran Nabi Isa tentang Kerajaan Tuhan, dan pemerintahan seribu tahun dalam Kitab Wahyu berdasarkan perspektif Islam.

Berikut ialah hujah-hujah utama yang digunakan untuk menyokong pandangan tersebut, termasuk beberapa persoalan yang dibangkitkan oleh para sarjana terhadap tafsiran ini.

1. Kerajaan Kelima dalam Kitab Daniel: Adakah Islam Memenuhi Nubuat Kerajaan Tuhan yang Kekal?

Kitab Daniel, khususnya bab 2 dan 7, menggambarkan kemunculan empat kerajaan besar yang silih berganti dalam sejarah manusia.

Dalam tafsiran Kristian yang lazim, empat kerajaan tersebut sering dikenal pasti sebagai Babylon, Media-Parsi, Yunani dan Rom.

Selepas keempat-empat kerajaan itu, Daniel menggambarkan kemunculan sebuah kerajaan kelima yang didirikan oleh Tuhan sendiri.

Daniel 2:44 menyatakan bahawa Tuhan akan mendirikan sebuah kerajaan yang tidak akan dimusnahkan dan tidak akan diserahkan kepada bangsa lain. Kerajaan itu akan menghancurkan kerajaan-kerajaan sebelumnya dan kekal selama-lamanya.

Daniel 7:13–14 dan 7:27 turut menggambarkan sebuah pemerintahan yang kekal, dengan kekuasaan akhirnya diberikan kepada umat suci milik Tuhan Yang Maha Tinggi.

Islam sebagai kerajaan yang muncul selepas Rom

Sebahagian penulis apologetik Islam berhujah bahawa kerajaan keempat dalam nubuat Daniel merujuk kepada Empayar Rom, termasuk kesinambungannya melalui Empayar Byzantine.

Menurut pandangan ini, kemunculan Islam pada abad ketujuh Masihi mempunyai hubungan yang menarik dengan nubuat tersebut.

Dalam tempoh yang singkat, tentera Islam berjaya menguasai sebahagian besar wilayah yang sebelumnya berada di bawah pemerintahan Byzantine dan Empayar Parsi Sasani.

Wilayah-wilayah tersebut termasuk Syam, Palestin, Mesir, Mesopotamia dan Parsi.

Oleh itu, mereka berpendapat bahawa kebangkitan Islam sebagai kuasa besar selepas Rom mungkin merupakan gambaran sejarah tentang kerajaan kelima yang disebut dalam Kitab Daniel.

Janji Allah dalam al-Quran

Hujah ini turut dikaitkan dengan Surah al-Nur, ayat 55, yang menyatakan bahawa Allah menjanjikan kepada orang-orang beriman dan beramal soleh bahawa mereka akan diberikan kekuasaan di bumi, sebagaimana umat-umat terdahulu pernah diberikan kekuasaan.

Bagi pendukung tafsiran ini, janji tersebut mempunyai persamaan dengan nubuat Daniel tentang sebuah kerajaan yang diberikan oleh Tuhan kepada umat-Nya.

Mereka juga mentafsirkan golongan yang disebut sebagai umat suci milik Tuhan Yang Maha Tinggi dalam Daniel 7:27 sebagai merujuk kepada masyarakat Islam atau ummah yang kemudiannya membangunkan pemerintahan khalifah.

Namun begitu, tafsiran ini bukanlah pandangan yang diterima secara umum dalam kajian akademik Kitab Daniel.

Sebahagian besar sarjana moden memahami nubuat Daniel berdasarkan latar sejarah masyarakat Yahudi pada zaman penindasan oleh kerajaan-kerajaan purba, khususnya ketika pemerintahan Antiochus IV Epiphanes pada abad kedua sebelum Masihi.

⸻

2. Kerajaan Tuhan yang Diumumkan oleh Nabi Isa: Adakah Ia Merujuk kepada Islam?

Salah satu ajaran terpenting Nabi Isa dalam kitab-kitab Injil ialah kedatangan Kerajaan Tuhan.

Dalam Injil Markus 1:15, Nabi Isa mengumumkan bahawa waktunya telah tiba dan Kerajaan Tuhan sudah dekat.

Persoalannya ialah apakah sebenarnya yang dimaksudkan oleh Nabi Isa dengan Kerajaan Tuhan?

Nabi Isa tidak mengasaskan agama Kristian sebagai sebuah institusi

Sebahagian penulis Islam berhujah bahawa Nabi Isa tidak pernah mengumumkan penubuhan sebuah agama baharu yang dinamakan Kristian dalam bentuk institusi seperti yang berkembang kemudian.

Sebaliknya, baginda menyeru manusia supaya kembali kepada Tuhan, bertaubat, mematuhi perintah-Nya dan menerima pemerintahan-Nya.

Menurut hujah ini, Kerajaan Tuhan bukan semestinya sebuah organisasi agama atau institusi gereja.

Ia boleh difahami sebagai suatu pemerintahan yang berasaskan kedaulatan Tuhan, keesaan-Nya dan kepatuhan manusia kepada hukum-hukum-Nya.

Pendukung pandangan ini berpendapat bahawa ajaran tersebut mempunyai persamaan dengan prinsip asas Islam, khususnya tauhid dan ketaatan kepada Allah.

Penyebaran Islam sebagai pelaksanaan Kerajaan Tuhan

Dalam tempoh beberapa dekad selepas kewafatan Nabi Muhammad, pemerintahan Islam berkembang dengan begitu pesat.

Wilayah Syam, Palestin, Mesir, Parsi dan sebahagian besar Afrika Utara akhirnya berada di bawah pemerintahan Islam.

Bagi sesetengah penulis apologetik, perkembangan ini bukan sekadar kejayaan ketenteraan atau perubahan politik.

Sebaliknya, mereka melihatnya sebagai suatu peristiwa besar dalam sejarah agama, apabila sebuah masyarakat yang berasaskan kepercayaan kepada Tuhan Yang Esa muncul sebagai kuasa pemerintahan di wilayah-wilayah penting dunia purba.

Menurut tafsiran tersebut, penyebaran Islam boleh dianggap sebagai salah satu bentuk pelaksanaan Kerajaan Tuhan yang pernah diumumkan oleh Nabi Isa.

Hubungan antara Islam awal dan kepercayaan tentang akhir zaman

Sebahagian sarjana sejarah Islam awal turut membincangkan bagaimana masyarakat Muslim terawal mempunyai kesedaran yang kuat tentang hari kiamat, penghakiman Tuhan dan perubahan besar yang bakal berlaku dalam sejarah manusia.

Dalam beberapa sumber Islam awal, peperangan dan penaklukan turut dikaitkan dengan gambaran tentang peristiwa akhir zaman.

Penulis apologetik menggunakan perkara ini untuk berhujah bahawa masyarakat Islam awal mungkin memahami kemunculan mereka sebagai sebahagian daripada pelaksanaan rancangan Tuhan dalam sejarah.

Walau bagaimanapun, kewujudan pemikiran akhir zaman dalam masyarakat Islam awal tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa Nabi Isa telah meramalkan kemunculan pemerintahan Islam.

⸻

3. Pemerintahan Seribu Tahun dalam Kitab Wahyu: Adakah Ia Merujuk kepada Zaman Kegemilangan Islam?

Kitab Wahyu, bab 20, menggambarkan suatu tempoh pemerintahan selama seribu tahun.

Dalam Kitab Wahyu 20:1–3, syaitan digambarkan sebagai diikat dan dikurung supaya tidak lagi menyesatkan bangsa-bangsa sepanjang tempoh tersebut.

Kemudian, Kitab Wahyu 20:4–6 menggambarkan pemerintahan bersama al-Masih selama seribu tahun.

Dalam teologi Kristian, terdapat beberapa pandangan utama tentang maksud tempoh ini.

Ada yang mentafsirkannya sebagai pemerintahan masa depan yang benar-benar berlangsung selama seribu tahun.

Ada pula yang memahami angka seribu tahun secara simbolik, sebagai gambaran suatu tempoh panjang dalam rancangan Tuhan.

Seribu tahun sebagai lambang zaman pemerintahan Islam

Sebahagian penulis apologetik Islam menggunakan tafsiran simbolik tersebut untuk mengaitkan pemerintahan seribu tahun dengan sejarah pemerintahan Islam.

Menurut pandangan ini, angka seribu tahun tidak semestinya merujuk kepada tempoh tepat 1,000 tahun.

Sebaliknya, ia boleh melambangkan suatu zaman panjang apabila sebuah kuasa yang berasaskan kepercayaan kepada Tuhan Yang Esa menguasai sebahagian besar Timur Tengah dan kawasan Mediterranean.

Selepas kemunculan Islam pada abad ketujuh, pelbagai kerajaan dan dinasti Islam memerintah wilayah-wilayah tersebut selama berabad-abad.

Antaranya termasuk pemerintahan Khulafa al-Rasyidin, Umawiyah, Abbasiyah dan Uthmaniyah.

Bagi pendukung hujah ini, kesinambungan pemerintahan Islam selama tempoh yang panjang dianggap mempunyai persamaan dengan gambaran pemerintahan seribu tahun dalam Kitab Wahyu.

Pengikatan syaitan dan kemerosotan penyembahan berhala

Kitab Wahyu menggambarkan syaitan sebagai diikat supaya tidak lagi menyesatkan bangsa-bangsa.

Dalam tafsiran apologetik tertentu, peristiwa ini dikaitkan dengan penyebaran tauhid melalui Islam.

Sebelum kedatangan Islam, pelbagai bentuk penyembahan berhala dan kepercayaan politeisme masih wujud di Semenanjung Arab serta beberapa kawasan sekitarnya.

Kemunculan Islam membawa perubahan besar kepada kehidupan keagamaan masyarakat Arab.

Penyembahan berhala di pusat-pusat utama Arab semakin berkurangan, sementara ajaran tauhid menjadi asas kepada masyarakat dan pemerintahan Islam.

Oleh itu, sebahagian penulis melihat perubahan tersebut sebagai lambang pembatasan pengaruh syaitan yang disebut dalam Kitab Wahyu.

Namun, tafsiran ini bersifat simbolik dan tidak diterima sebagai maksud asal teks Wahyu oleh kebanyakan sarjana Kristian.

Kepentingan wilayah Timur Tengah

Satu lagi hujah yang digunakan ialah kedudukan geografi.

Kitab Wahyu banyak menggunakan gambaran yang berkaitan dengan dunia Mediterranean Timur, termasuk wilayah-wilayah yang pernah berada di bawah pemerintahan Rom.

Wilayah-wilayah tersebut kemudiannya menjadi pusat penting tamadun Islam.

Oleh itu, sesetengah penulis berpendapat bahawa pemerintahan Islam di kawasan tersebut mungkin mempunyai hubungan dengan gambaran pemerintahan akhir zaman dalam Kitab Wahyu.

Bagaimanapun, persamaan geografi sahaja tidak mencukupi untuk membuktikan hubungan langsung antara kedua-duanya.

⸻

4. Persamaan Antara Nubuat Bible dan Ajaran Islam

Pendukung tafsiran ini turut mengemukakan beberapa persamaan antara ajaran Bible dan Islam.

Tauhid dan pemerintahan berdasarkan hukum Tuhan

Kerajaan Tuhan yang diumumkan oleh Nabi Isa menekankan kekuasaan Tuhan ke atas kehidupan manusia.

Dalam Islam, prinsip tauhid turut menegaskan bahawa Allah ialah Tuhan Yang Esa dan sumber tertinggi segala kekuasaan.

Syariah pula menyediakan panduan agama, moral dan undang-undang bagi kehidupan masyarakat Islam.

Bagi sesetengah penulis, persamaan ini menunjukkan bahawa Islam boleh dilihat sebagai suatu bentuk pemerintahan yang berasaskan kedaulatan Tuhan di bumi.

Janji kekuasaan kepada umat yang beriman

Daniel 7:27 menggambarkan kekuasaan kerajaan diberikan kepada umat suci milik Tuhan Yang Maha Tinggi.

Sementara itu, Surah al-Nur 24:55 menjanjikan kekuasaan di bumi kepada orang-orang beriman yang melakukan amal soleh.

Pendukung tafsiran ini melihat kedua-dua petikan tersebut sebagai mempunyai tema yang sama, iaitu Tuhan memberikan kekuasaan kepada masyarakat yang beriman kepada-Nya.

Kemunculan pemerintahan Islam selepas Rom

Dalam tafsiran Kristian tertentu, Empayar Rom dianggap sebagai kerajaan keempat dalam Kitab Daniel.

Selepas kemerosotan kuasa Rom di Timur Tengah, pemerintahan Islam muncul sebagai kuasa politik dan agama yang dominan.

Bagi pendukung pandangan ini, urutan sejarah tersebut dianggap selari dengan gambaran kerajaan baharu yang muncul selepas empat kerajaan terdahulu.

Namun, persoalan penting masih wujud: adakah persamaan sejarah ini benar-benar merupakan penggenapan nubuat, atau sekadar tafsiran yang dibuat selepas peristiwa tersebut berlaku?

⸻

5. Kesengsaraan Besar yang Dinubuatkan Nabi Isa dan Konflik Palestin Moden

Sebahagian penulis apologetik Islam moden turut mengembangkan tafsiran ini dengan mengaitkan nubuat Nabi Isa tentang Kesengsaraan Besar atau Great Tribulation dengan konflik Palestin yang berterusan hingga hari ini.

Dalam Injil Matius 24, Markus 13 dan Lukas 21, Nabi Isa menggambarkan suatu zaman yang penuh dengan peperangan, penderitaan, kemusnahan dan kesengsaraan yang luar biasa.

Dalam Matius 24:21, baginda menyatakan bahawa akan berlaku suatu kesengsaraan besar yang belum pernah terjadi sejak permulaan dunia.

Dalam tafsiran Kristian, terdapat perbezaan pendapat tentang maksud nubuat ini.

Sebahagian sarjana mengaitkannya dengan kemusnahan Bait Suci dan Jerusalem oleh tentera Rom pada tahun 70 Masihi.

Sebahagian lagi melihatnya sebagai gambaran peristiwa akhir zaman yang masih belum berlaku sepenuhnya.

Namun, terdapat juga penulis Islam kontemporari yang mencadangkan bahawa nubuat tersebut mungkin mempunyai kaitan dengan penderitaan rakyat Palestin pada zaman moden.

Palestin sebagai tempat berlakunya kesengsaraan yang berpanjangan

Menurut tafsiran ini, penderitaan rakyat Palestin akibat peperangan, pendudukan wilayah, kehilangan tanah, pengusiran dan perpindahan secara paksa boleh dilihat sebagai sebahagian daripada gambaran kesengsaraan yang pernah disebut oleh Nabi Isa.

Konflik Palestin bukan sekadar pertikaian politik atau perebutan wilayah.

Bagi pendukung pandangan ini, ia juga mempunyai dimensi sejarah, agama dan keturunan yang berkait rapat dengan masyarakat purba di Tanah Suci.

Mereka berpendapat bahawa sebahagian besar masyarakat Palestin hari ini mungkin mempunyai hubungan keturunan dengan penduduk purba Judea dan kawasan sekitarnya.

Hubungan keturunan rakyat Palestin dengan masyarakat Judea purba

Menurut pandangan ini, penduduk Palestin moden tidak semestinya merupakan masyarakat yang datang sepenuhnya dari luar wilayah tersebut selepas penaklukan Arab pada abad ketujuh.

Sebaliknya, sebahagian daripada mereka mungkin merupakan keturunan masyarakat tempatan yang telah menetap di wilayah itu sejak zaman purba.

Dalam perjalanan sejarah yang panjang, sebahagian penduduk Judea yang dahulunya menganut agama Yahudi mungkin telah memeluk agama Kristian.

Kemudian, selepas kedatangan Islam, sebahagian daripada keturunan masyarakat tersebut pula memeluk Islam.

Proses perubahan agama dan budaya ini berlaku secara beransur-ansur selama beberapa abad.

Oleh itu, pendukung hujah ini berpendapat bahawa sebahagian masyarakat Palestin beragama Islam dan Kristian pada hari ini mungkin berkongsi warisan keturunan dengan masyarakat Yahudi atau Judea pada zaman Nabi Isa.

Walau bagaimanapun, kesinambungan keturunan penduduk Palestin merupakan persoalan sejarah dan genetik yang kompleks. Ia tidak bermaksud semua rakyat Palestin berasal daripada satu kelompok purba yang sama.

Persoalan tentang asal usul masyarakat Yahudi moden

Berdasarkan hujah tersebut, sesetengah penulis turut mempersoalkan dakwaan bahawa masyarakat Yahudi moden, khususnya Yahudi Ashkenazi, merupakan pewaris utama dari segi keturunan atau perjanjian agama kepada masyarakat Judea purba.

Sebahagian daripada mereka mengaitkan asal usul Yahudi Ashkenazi dengan teori Khazar.

Teori ini mencadangkan bahawa sebahagian nenek moyang masyarakat Yahudi Ashkenazi mungkin berasal daripada penduduk kerajaan Khazar yang memeluk agama Yahudi pada Zaman Pertengahan.

Namun, teori yang mendakwa bahawa Yahudi Ashkenazi secara keseluruhannya berasal daripada bangsa Khazar tidak disokong oleh bukti genetik dan sejarah arus perdana.

Kajian genetik secara umum menunjukkan bahawa masyarakat Yahudi Ashkenazi mempunyai warisan keturunan yang kompleks, termasuk unsur Timur Tengah dan Eropah.

Begitu juga, kajian terhadap masyarakat Palestin menunjukkan adanya hubungan keturunan dengan populasi lama di wilayah Levant, di samping percampuran dengan masyarakat lain sepanjang sejarah.

Oleh itu, hubungan sejarah dan keturunan antara masyarakat Yahudi moden, rakyat Palestin dan penduduk purba Tanah Suci tidak boleh dijelaskan melalui satu teori asal usul yang terlalu mudah.

Persoalan tentang siapa yang mempunyai hak politik atau hak untuk hidup di Tanah Suci juga tidak boleh ditentukan semata-mata berdasarkan keturunan genetik.

Pengusiran dan penderitaan rakyat Palestin sebagai penggenapan nubuat

Berdasarkan tafsiran tersebut, sebahagian penulis melihat pengusiran, kehilangan tanah, peperangan dan penderitaan rakyat Palestin sebagai kemungkinan penggenapan amaran Nabi Isa tentang kesengsaraan besar di Tanah Suci.

Mereka mengaitkan peristiwa-peristiwa tersebut dengan gambaran dalam Injil tentang Jerusalem yang mengalami peperangan, kemusnahan dan penindasan.

Dalam Lukas 21:24, Nabi Isa menyebut tentang penduduk yang akan dibunuh dengan pedang, dibawa sebagai tawanan ke pelbagai bangsa, dan Jerusalem yang akan dipijak oleh bangsa-bangsa lain sehingga genap waktunya.

Bagi pendukung tafsiran ini, gambaran tersebut mempunyai persamaan tertentu dengan sejarah panjang konflik dan penguasaan asing terhadap Palestin.

Namun, persamaan ini merupakan suatu tafsiran keagamaan dan bukan bukti bahawa Nabi Isa secara khusus meramalkan konflik Palestin moden.

⸻

6. Konflik Palestin, Akhir Zaman dan Kepulangan Nabi Isa

Sebahagian penulis apologetik Islam menghubungkan konflik Palestin dengan gambaran akhir zaman dalam Kitab Daniel, Kitab Wahyu dan al-Quran.

Menurut pandangan ini, pergolakan di Tanah Suci mungkin merupakan sebahagian daripada perubahan besar yang akan berlaku sebelum kedatangan semula Nabi Isa.

Dalam ajaran Islam, Nabi Isa mempunyai kedudukan istimewa sebagai al-Masih yang akan kembali menjelang hari kiamat.

Kepulangan baginda dikaitkan dengan pemulihan keadilan dan kekalahan kuasa kejahatan.

Dalam beberapa riwayat hadis, Nabi Isa digambarkan akan turun semula ke bumi dan memainkan peranan penting dalam peristiwa akhir zaman.

Nabi Isa kembali untuk menyelamatkan masyarakat yang mempunyai hubungan keturunan dengannya

Sebahagian pendukung tafsiran ini mengemukakan satu lagi hujah yang berkaitan dengan asal usul masyarakat Palestin.

Mereka berpendapat bahawa jika sebahagian rakyat Palestin moden benar-benar merupakan keturunan masyarakat Judea purba, maka sebahagian daripada mereka mungkin mempunyai hubungan keturunan yang jauh dengan masyarakat tempat Nabi Isa sendiri dilahirkan dan dibesarkan.

Berdasarkan kemungkinan tersebut, mereka menggambarkan kepulangan Nabi Isa sebagai suatu peristiwa yang bukan sahaja membawa keadilan kepada manusia, tetapi juga menyelamatkan masyarakat yang mempunyai hubungan sejarah dan keturunan dengan baginda.

Dalam gambaran ini, Nabi Isa akan kembali ke wilayah yang pernah menjadi tempat kehidupan dan penyebaran ajarannya, ketika masyarakat di Tanah Suci sedang menghadapi penderitaan dan pergolakan besar.

Namun, dakwaan bahawa Nabi Isa akan kembali secara khusus untuk menyelamatkan saudara-mara sedarahnya dalam kalangan rakyat Palestin moden merupakan tafsiran spekulatif.

Ia bukan ajaran yang dinyatakan secara jelas dalam al-Quran atau hadis sahih.

⸻

Kesimpulan: Adakah Kebangkitan Islam Merupakan Penggenapan Kerajaan Tuhan yang Dinubuatkan Nabi Isa?

Hujah apologetik yang mengaitkan Kerajaan Tuhan, kerajaan kelima dalam Kitab Daniel dan pemerintahan seribu tahun dalam Kitab Wahyu dengan kebangkitan Islam menawarkan satu cara alternatif untuk membaca sejarah agama-agama Abrahamik.

Menurut pendekatan ini, Islam bukan sekadar agama yang muncul pada abad ketujuh Masihi.

Sebaliknya, Islam dilihat sebagai kesinambungan dan pemulihan ajaran tauhid yang pernah disampaikan oleh Nabi Ibrahim, Nabi Musa dan Nabi Isa.

Kemunculan pemerintahan Islam selepas zaman Rom pula dianggap oleh sesetengah penulis sebagai kemungkinan pelaksanaan janji Tuhan tentang sebuah kerajaan yang diberikan kepada umat beriman.

Dalam kerangka yang sama, penderitaan rakyat Palestin pada zaman moden turut ditafsirkan sebagai sebahagian daripada kesengsaraan besar yang disebut oleh Nabi Isa menjelang akhir zaman.

Namun, semua hubungan tersebut perlu dibezakan antara tafsiran teologi, persamaan sejarah dan bukti akademik.

Dari sudut kajian sejarah dan tafsiran Bible arus perdana, tidak terdapat bukti kukuh bahawa penulis Kitab Daniel, Nabi Isa dalam kitab-kitab Injil, atau penulis Kitab Wahyu secara khusus merujuk kepada kemunculan Islam pada abad ketujuh atau konflik Palestin moden.

Walaupun begitu, pendekatan apologetik ini memperlihatkan bagaimana sesetengah pemikir Islam cuba memahami nubuat-nubuat Bible melalui sejarah Islam dan konsep kesinambungan wahyu daripada Nabi Ibrahim hingga Nabi Muhammad.

Dalam pandangan mereka, sejarah agama-agama Abrahamik bukanlah rangkaian agama yang terpisah sepenuhnya, tetapi sebahagian daripada perjalanan panjang ke arah pemulihan kepercayaan kepada Tuhan Yang Esa.

Persoalan utama yang akhirnya timbul ialah: Adakah Kerajaan Tuhan yang diumumkan oleh Nabi Isa merupakan sebuah kerajaan yang hanya akan muncul pada akhir zaman, atau mungkinkah sebahagian daripada janji tersebut telah pun terlaksana melalui kemunculan Islam dan perubahan besar yang dibawanya kepada sejarah dunia?

Persoalan ini kekal sebagai bahan perbahasan teologi dan tafsiran, bukannya suatu kesimpulan sejarah yang telah dibuktikan.